Menu

Çocuk Uzay Gücü (2) – Mars Üssü

Birinci bölümde Çocuk Uzay Gücü‘nden bahsetmiştik. Bu makalede anlatılan maket Mars Üssü de bunun ilk uygulamalarından biri olacak. Zaman kaybetmeden yalın Mars Üssü’nün ve bu üsle bağlantılı yan istasyonların inşasına geçiyoruz. Bu bölümde genel olarak üssün ana çatısını oluşturacak, fonksiyonel özelliklerini daha ileriki bölümlerde işleyeceğiz. Malzeme listesi aşağıda görüldüğü şekilde olup, hemen hemen her ilçede dahi hırdavatçılarda bulunabilir malzemelerden oluşmaktadır. Haftaiçi malzemeleri temin edebilirseniz bu haftasonu küçük uzay kaptanlarımız ile  evde güzel vakit geçirebilirsiniz.

Planlı çalışmanın bir adımı olan “Mars Üssü Maketi” çalışmasında herhangi bir yaş sınırımız veya ilgi-bilgi seviyesi sınırlamamız yok. Geliştirilebilir bir maket olduğundan dolayı, katılımcılar ileride gerek yazılım ve gerekse donanım olarak kendi fikirlerini projeye katkı sağlaması için sunabilirler.

Çalışmaya geçmeden önce aşağıda yazılı güvenlik hususlarını okumanızı öneririz.


Güvenlik Tedbirleri

Resim-1. Kişisel güvenlik ve çalışma güvenliği her zaman birinci öncelikli olmalıdır.

Tüm maket Mars Üssü çalışmalarında güvenlik kurallarına harfiyen uyulmalı ve kişisel güvenlik daima birinci planda tutulmalıdır. Hızlı MDF yapıştırıcı tip yapıştırıcılar ile yanında verilen sprey şeklindeki aktivatör tüpten çıkan koku ve gaz solunmamalıdır. Aynı şekilde yapıştırıcının da kokusu keskin ve zararlıdır. Bu yapıştırıcılar oldukça kuvvetlidir ve parmaklarınız yapışabilir.

Özellikle gözler bu çalışmalarda mutlaka korunmalıdır. Bu işlemlerin ebeveynler tarafından, mümkünse açık balkonda veya dış ortamda eldiven ve maske ile yapılması gerekir. Daha zararsız olan ağaç tutkalı kullanılmasında sorun yoktur, sadece donmasını beklemek gerekir.

  • İşlemler mutlaka bir eğitmen veya ebeveyn kontrolünde olmalıdır.
  • Kesme vs. işlemlerinde koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
  • Kıl testerelerin burgulu uçlarına çıplak elle dokunulması küçük yaralanmalara sebebiyet verebilir.
  • Yapıştırıcı işlemlerinde eldiven kullanmaya özen gösterilmelidir.
  • Yapıştırıcı ve boyama işlemlerini açık alanda yapılmalıdır.
  • Kesici, yapıştırıcı gibi alet-edevat ve yardımcı malzemeler kullanılmadığı zamanlarda güvenli bir yerde tutulmalıdır.
  • Elektronik çalışmalarda lehim buharı solunmamalı, lehim havyası güvenli tutma ayağından başka bir yere bırakılmamalı, kullanılmadığı zamanlarda kapatılmalıdır.
  • Pil gibi malzemeler, açık kablo uçları, güvenli bir şekilde korunmalı, aşırı şarj veya statik elektrik deşarjından korunmalıdır. Maket Mars Üssü sürekli ve kontrolsüz bir şekilde pil şarjı vs. için şehir şebekesine bağlanmamalıdır, evde bulunulmadığı durumlarda sistem kapalı konumda tutulmalıdır.
  • Güvenli ve önerilen pil ve pil şarj cihazları kullanılmalı, işlevini yitiren piller çevre duyarlılığı açısından atık pil toplama kutularında atılmalıdır.
  • Burada anlatılan çalışmalar öğretim amaçlıdır, anlatılan hususların tatbikinden, yazılı güvenlik kurallarına ve uyarılara uyulmamasından ve tatbikinden Mars Projesi Topluluğu sorumlu tutulamaz.

Maket Mars Üssü Çalışmasına Giriş

Bu üs genel hatlarıyla ana fikri ve alt yapıyı sağlayacaktır. Geniş kapsamlı bir çalışma olmasından dolayı, ilk adımlardan itibaren yavaş yavaş yazı dizisi ile gelişimi devam eden bir proje kolu olması planlandı. Şu an için ilk bölümlerde hiç bir elektronik veya yazılım konusuna girmeyeceğiz.

“Ben yapabilir miyim ki?” gibi olumsuz düşünceleri aklınızdan silerek medeni cesaretinizle ilk adımı atın ve başlayın. Kesinlikle yapabilirsiniz!

İnşa aşamasında herhangi bir yerde, size her konuda destek olacak güçlü bir ekibimiz var. Dediğimiz gibi geniş katılımlı aynı zamanda eğlenirken öğreten bir proje olmasını hedefledik. O nedenle beraberce adım-adım ve planlı ilerlemeniz çok önemli.

Her yazıdan sonra anlatılanların yapılabilmesi için yeterli zaman boşluğu verilecek daha sonra bir diğer makaleye geçilecek. Bu sırada sizlerden gelecek olan sorularla sürekli geri besleme yapılacağı için, önceki makalelerin anlaşılmayan yerleri de sürekli düzenlenmiş ve güncel tutulacak.

Tavsiyemiz; daha önce de ifade ettiğimiz gibi bu maketi ailelerin çocukları ile birlikte yapmasıdır. Kesme-yapıştırma vb. gibi işleri büyükler yaparken, görece basit ve risksiz işleri çocuklarla paylaşabilirsiniz. Kısa zamanda ve birlikte el alışkanlığı kazanacaksınız zaten.

Konuyla ilgili yeni bir makale yayınlandığında, önce siz genel hatlarını okuyun, daha sonra onlara ilk başta resimleri açıklayarak, neyi ve hangi parçayı niçin ürettiğimizi anlatarak işe başlayın. Böylece bir şeyin, belli bir plan ve çizimle adım adım ortaya çıkışını idrak etsinler, tüm süreci görsünler. Malum, çocuklar heyecan duydukları bir şeyin hemen olmasını isterler. Ancak bu çalışma onlara sabrı ve sabırla ortaya çıkan güzel şeyleri de gösterecek.

Mesela siz kaba zımparalamayı yaparken onlara ince zımpara işlerini verebilirsiniz. Üsse isim bulma konusunda da mutlaka ona danışın. Kesme anında, zımparalama esnasında çıkan ağaç kokusunu birlikte hissedin, onun için bir şeyler yaptığınızı ve emek verdiğinizi fark etsin. Konuya onların açısından baktığınızda aslında bu aşamada eşitsiniz. O da, siz de tam olarak neyin nasıl yapılacağını planlara ve anlatımlara bakarak yapacaksınız. Bu, onun fikrilerini söylemek konusunda da öncü olacak ve sık sık “hayır öyle değil sanki, böyle yapılacak baksanaaa!” sözlerini duyacaksınız.

3D baskı parçalar konusuna gelince. Makalede bazı parçaların her ne kadar alternatif üretimini sunsak da, kolaya kaçıp bu yöntemi denememenizi ve imkan varsa belirtilen bazı parçaları 3D baskı olarak temin etmenizi öneririm. Bu şekilde diğer üslerle birlik beraberlik sağlanacaktır. Ancak zaruret varsa, bu konuda imkanlar kısıtlı ise elbette alternatif önerilerimiz denenebilir, sistemin ana çalışmasını engellemeyecektir.

Bu Çalışma Neden Önemli?

Burada önemli olan 4-5 adet kontrplağın kesilip birbirine yapıştırılması değil elbette. Çalışma, evde küçük bir üretim ekibi kurmanızı sağlayacak, yaşları farklı da olsa her fert kendine göre bir şekilde bir işin ucundan tutacak ve deneyimlerini katacak.

Artık karton ve elişi ile yapılmış görece basit maketlerden, her yerde görmeye alıştığınız çizgi izleyen robotlardan, robot kollardan, Arduino ile LED yakıp söndürmeden daha ileri seviyelere birlikte adım atıyoruz. Özetle hayaller bu maket üsle birlikte birlikte şekillenecek. Her küçük uzay kaptanının bir maket Mars Üssü, bir maket roketi, bir küçük bir büyük robotu olacak. Hepsini birlikte yapacağız.

Diğer yandan, maket Mars Üssü ile artık Dünyadaki Mars Projesi’nin de doğrudan içinde yer alarak aktif bir kolu olacaksınız. Her bir üs ana projenin uzak bir üssü gibi gibi sayılacak ve listelerde kendi belirlediği isimle anılacak. Mars Üssü aynı zamanda katılımcılarla birlikte genişleyecek ve yeni özellikler eklenecek. Çocuk Uzay Gücü görev senaryoları, eğitsel çalışmalar ve takım oluşumları vs. hep buna göre şekillenecek.

Ne Kadar Alana İhtiyaç Var?

Burada anlatılan maket Mars Üssü; silindirik yapıdaki 3 yan kolları ile birlikte yaklaşık olarak 500 mm. x 500 mm.lik bir alana sığabilmektedir. (Yani 50cm. x 50cm.lik bir sehpa üzerine.) Ancak eğitimciler bunu bir sınıf ortamında yapmak isterlerse bir verzalit masa bu amaçla kullanılabilir ve sabit bir üs gibi hizmet verebilir. Bu tip masalar ortalama 800 mm x 1.400 mm’lik olduğundan oldukça geniş bir yer sağlayabilir ve maket Mars Üssü makalede anlatılacağı şekilde masa boyunca modüler bir şekilde büyütülebilir. değerli öğretmenlerimiz dilerlerse bu konuda iletişim bölümünden bizimle irtibat kurabilirler.

El Becerisi ve Ekipmanlar

Adı üzerinde. Beceri, zamanla kazanılan bir tecrübedir. Öyleyse bir yerden başlamak gerekir değil mi? Ama merak etmeyin, çok ustalık gerektiren bir beceriye gerek duyulmayacak. Zaten alet olarak  şu an için sadece kıl testeresine ihtiyacımız var.

Önce kıl testere kullanmayı artık parçalarla deneyerek tecrübe edinin, ardından zımparalama işlemleri ile deneme yapın. Kıl testereleri genelde çok incedir ve aşırı yüklenmemek, zorlamamak gerekir. Kullanmadan önce üzerine dikkatli bir şekilde bildiğimiz sabundan biraz sürün (testere kılını sabuna sürtün), daha sonra çizdiğiniz yerden tatlı bir baskı uygulayarak yavaş yavaş kesin ki, adı üzerinde “kıl testere”, kırılıp kopmasın. “U” şeklinde el tipi olanları nalburlarda kolayca 10-12 TL’ye bulabilirsiniz. Uçları da aynı şekilde tanesi 1 TL, civarında olmalı. Uç olarak bir kaç tane alıp yedekli çalışmanızda fayda var. Burgulu tip olan uçları kullanırsanız dönüş ve kavislerde de kolaylık sağlayacaktır. (Bakınız; YouTube – Kıl testere kullanma örnek videoları)

İkinci husus çalışma ortamınız derli toplu olmalı ve etrafı çok kirletmememiz gerekir. Bu maksatla bir örtü kullanmanız, tere dökülecek parçaları ve tozlar evi kirletmenizi engelleyecektir. İlk çalışmada buna dikkat ederseniz devamında ev sakinlerinden izin almak daha kolay olacaktır. Çalışmayı gündüz yapmanız da gece testere sesinden komşularınızı rahatsız etmenizi engeller.

Gerekli Malzemeler

Resim-2. Kullanılacak malzemeler ve alet-edevatlar.

  • Kıl testeresi (Üst resimde 1 numaralı),
  • Sıcak silikon tabancası ve silikonu,
  • Yapıştırıcı (Üst resimde 7 numaralı)
  • Ağaç tutkalı (Üst resimde 6 numaralı),
  • P60 numara zımpara kağıdı (kalın diş) (Üst resimde 4 numaralı),
  • P120D Numara zımpara (orta diş)(Üst resimde 4 numaralı),
  • P600C Numara zımpara (ince diş)(Üst resimde 4 numaralı),
  • PVC Atık su borusu 1 metre kafi. (75 mm çap x 1.8 mm. kalınlık)(Üst resimde 5 numaralı),
  • PVC Atık su borusu 1 metre kafi. (50 mm çap x 1.8 mm. kalınlık)(Üst resimde 5 numaralı),
  • Kontrplak 4 mm. (A4 ebadında 5’li paketler halinde bulunabilir) (Üst resimde 3 numaralı)

Evet buraya kadar olan bölümde nasıl hareket edeceğimiz, güvenlik kurallarımız ve malzeme listelerimizde nelerin yer alacağını gördük. Ertesi gün sabah saatlerinde yayınlanacak bir sonraki bölümde de artık işe girişme zamanı. Hazır mıyız?


Yazı Dizisi İndeksi

1. Bölüm – Çocuk Uzay Gücü (1) Genel Tanımlama
3. Bölüm – Çocuk Uzay Gücü (2) Mars Üssü
4. BölümÇocuk Uzay Gücü (3) “İki Dünya, Tek Yürek”
5. BölümÇocuk Uzay Gücü (5) Mars Üssü
6. BölümÇocuk Uzay Gücü (6) Mars Üssü

Beğen  15
Avatar
Yazar

Dünya'daki Mars Projesi (Mars on Earth Project) kurucusu, proje tasarım ve mekanik sorumlusu. TÜBİTAK / ARBİS-Araştırmacı. Amatör telsiz çağrı işareti TA2IRU.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir